Pewien znajomy opowiada o tym, jak wielkie wrażenie wywarła na nim znajdująca się w którymś archiwum seria zdjęć z warszawskiego getta, dokumentująca kolejne sceny, gdy niemieccy żołnierze każą młodej Żydówce rozebrać się na środku ulicy pośród tłumu przechodniów. Mówi – na pewno nie bez racji – że te zdjęcia są w stanie każdego wyleczyć z antysemityzmu.

Myślę, że tego rodzaju zdjęcia – a podobnych z różnych miejsc jest wiele, bo zbrodniarze lubią dokumentować swoje „dokonania” – mogą wyleczyć z wielu anty-izmów, ale i wielu iluzji. Choćby takiej iluzji, że ludzie są zasadniczo dobrzy i świat też jest zasadniczo dobry, a jeśli nawet czasem bywamy trochę źli (nie z własnej winy, bo to wina świata, w którym żyjemy), to Bóg nam wszystko wybaczy. Wiele obrazów ludzkich „dokonań” takiemu spojrzeniu na człowieka w sposób oczywisty przeczy. Chodzimy z dala od Boga i z własnej woli „doliną cienia śmierci” (por. Ps 23). Więcej na ten temat piszę w „Zrozumieć wiarę”, którą polecam na czas Wielkiego Postu.